وبلاگ
راهنمای انتخاب رشته تحصیلی برای افراد علاقهمند به مهاجرت
با توجه به اینکه طیف گستردهای از نوجوانان به طور جدی به مسئله مهاجرت از ایران فکر میکنند، مسئلهی انتخاب رشته تحصیلی بر اساس آینده شغلی و مهاجرت اهمیتی بیش از پیش در میان این طیف از متقاضیان ما دارد؛ بنابراین، با توجه به شناخت و آگاهی قابل قبولی که در بیش از دو دهه فعالیت به عنوان یک موسسه مشاوره مهاجرت به دست آوردهایم، برخورد ضروری دانستیم تا راهنمای جامع و کامل برای انتخاب رشته افرادی که قصد دارند به تازگی وارد یک رشته تحصیلی یا کاری شوند تا شرایط مهاجرت را در ادامه برای خود فراهم سازند، ارائه کنیم.

چرا انتخاب رشته برای مهاجرت در سالهای آینده اهمیت دارد?
دلایل زیادی وجود دارند که میتوانند باعث این باشند تا انتخاب رشته متقاضیان در سنین ۱۷ یا ۱۸ سالگی برای ورود به دانشگاه به نوعی تعیینکننده مسیر مهاجرتشان در سنین بالاتر باشد. با توجه به محدودیتهایی که همواره پیش روی متقاضیان ایرانی در مسیر مهاجرت قرار میگیرد، عملاً اعمال محدودیتهایی که ناشی از انتخاب رشته های مختلف است، میتواند مسیر ناهموار متقاضیان ایرانی را برای رسیدن به اهدافشان ناهموار تر سازد. در ادامه سعی میکنیم به مرور دلایل مهم اینکه چرا انتخاب رشته شما میتواند مسیر مهاجرت را بکشاند و حتی مسیر زندگی شما را تغییر دهد، بپردازیم.
دلیل اول: رشتههای مورد نیاز
بیشتر کشورهای جهان برای جذب نیروی کار خارجی و حل بحرانهای ناشی از کمبود نیروی کار، فهرستی از مشاغل مورد نیاز خود را به صورت ماهانه یا دورهای منتشر میکنند. اگر رشتهای که قرار است شما در لحظه ورود به دانشگاه انتخاب کنید، جزء رشتههایی باشد که همواره در فهرست مشاغل مورد نیاز کشورهای مختلف دنیا باشد، به مراتب دستتان از زمانی بازتر است؛ که عملاً برای فارغالتحصیلان رشته شما در بازار کار سایر کشورها وجود ندارد. مثلاً برخی از رشتهها مثل رشته مهندسی برق یا کامپیوتر جزء رشتههایی هستند که در هیچ کشوری و در هیچ زمانی از فهرست مشاغل مورد نیاز کشورهای مختلف حذف نمیشوند؛ در حالی که برخی از رشتهها مثل رشتههای حقوق یا فلسفه اساساً ممکن است هیچگاه در فهرست مشاغل مورد نیاز یک کشور قرار نگیرد.
دلیل دوم: فرآیند معادلسازی
بسیاری از متقاضیان ایرانی علاقهمند به رشتههایی مثل پزشکی، پرستاری، حسابداری و بسیاری از رشتههای دیگر بدون داشتن آگاهی از اینکه فارغالتحصیلان این رشتهها معمولاً برای مهاجرت به سایر کشورهای جهان نیازمند معادلسازی مدارک تحصیلی خود هستند، نسبت به انتخاب رشته این رشتهها اقدام میکنند؛ ولی پس از مدتی بررسی با این مسئله روبرو میشوند که برای مهاجرت از ایران چه برای ادامه تحصیل و چه برای کار، نیازمند آنند که مدارک خود را معادلسازی کنند؛ فرآیندی که ممکن است اساساً در برخی از کشورها آنقدر پیچیده و سخت باشد که باعث شود مهاجرت به یک کشور برای متقاضیان ایرانی ناممکن باشد.

دلیل سوم: آینده مالی
متقاضیانی که قصد مهاجرت از ایران را دارند به طور مشترک با متقاضیانی که برنامهای برای خروج از کشور ندارند در این زمینه مشترک هستند که نیاز دارند رشتهای را برای ادامه تحصیل در دانشگاه انتخاب کنند که برایشان زمینه شکوفایی اقتصادی و مالی را فراهم کند؛ حالا چه محل کار آیندهشان در ایران باشد و چه در یک کشور خارجی؛ ولی این مسئله برای علاقهمندان به مهاجرت اهمیت دوچندانی دارد؛ چرا که بررسی میزان درآمد مشاغل در کشورهای مختلف میتواند تصویر روشنتری از آینده شغلی متقاضیان پس از فراغت از تحصیل در رشته مورد نظر به یک علاقهمند انتخاب رشته خاص بدهد. بگذارید با ذکر یک مثال این مسئله را بیشتر بررسی کنید. تصور کنید که قصد دارید در ۳۰ سالگی در کشور آمریکا زندگی کنید؛ بنابراین، انتخاب رشتهای که بتواند باعث درآمد بیشتری برای شما در آینده در کشور آمریکا شود، باید از اهمیت خاصی برایتان برخوردار باشد؛ چرا که مثلاً فردی که قصد دارد رشته مهندسی معدن را در دانشگاه به عنوان رشته دانشگاهی خود انتخاب کند، نمیتواند به ناگهان در سن ۳۰ سالگی در شغلی مشغول به فعالیت شود که منطبق با مدرک تحصیلیاش نیست و کار وی در آمریکا نیست؛ میبایست در امتداد همان رشتهی مهندسی معدن باشد؛ پس منطقیتر این است به جای اینکه انتخاب رشته تحصیلی در دوره کارشناسی برای ورود به دانشگاه را به صورت کاملاً ناآگاهانه صورت دهید، با توجه به کشور و مقصد مهاجرتی که احتمالاً قرار است راهحل شما برای آینده بهتر باشد، این رشته کاری یا تحصیلی را انتخاب کنید.
دلیل چهارم: پیشنیازها
ادامه تحصیل یا حتی یافتن شغل در برخی از کشورهای خارجی در بعضی از رشتههای تحصیلی نیازمند طی کردن پیشنیازهای زیادی در این رشتههای خاص است؛ مثلاً فعالیت به عنوان یک وکیل در آمریکا مستلزم قبولی در آزمون وکالت در کشور آمریکاست و با توجه به اینکه متقاضیان ایرانی عملاً امکان شرکت در آزمونهای آمریکایی را در ابتدا ندارند، نیاز دارند تا احتمالاً یک دوره تحصیلی مجدد را در کشور آمریکا در این رشته طی کنند؛ بنابراین، وجود پیشنیازهای بسیار زیاد ادامه تحصیل یا کار در برخی از رشتهها میتوانند عاملی برای حذف یک رشته از میان رشتههایی باشند که به عنوان رشتههای ایدهآل برای انتخاب رشته در مقطع کارشناسی تلقی شوند.

فاکتورهای مهم برای انتخاب رشته مناسب برای مهاجرت
باز هم تاکید میکنیم که این مقاله برای افرادی نوشته شده است که قصد دارند پس از طی یک یا چند مقطع تحصیلی در ایران فرآیند مهاجرت خود را صورت دهند؛ چرا که ما برای انتخاب رشته های بهترین برای ادامه تحصیل در آینده در دانشگاههای خارجی مقالات دیگری را در وبسایت آریاناپارس منتشر کردیم. در این بخش قصد داریم به یک متقاضی که قصد دارد برای ادامه تحصیل خود یک رشته مناسب در مقطع کارشناسی دانشگاههای ایران را انتخاب کند، کمک کنیم تا بتواند نسبت به تحصیل در رشته تحصیلی اقدام نماید که شانس موفقیت در مهاجرت را در ادامه برایش بیشتر میکند و عملاً عدم توجه به این معیارها باعث خواهد شد تا انتخاب رشته نادرست متقاضی یا مسیر مهاجرت را برایش ناهموار کند و یا شانس موفقیت در کشور مقصد را برای وی کاهش دهد.
۱. علاقه
شاید انتظار نداشتید که اولین توصیهای که برای انتخاب رشته برای مهاجرت شما میشود، نگاه به علاقهتان باشد؛ ولی باید بدانید که تحصیل و کار و زندگی در سال ۲۰۲۶ کاملاً متفاوت با شرایطی است که مثلاً در سال ۲۰۰۰ به متقاضیان توصیه میشد؛ چرا که امروز شاهد آن هستیم که یک نوجوان ۱۳ ساله با انجام دادن کار مورد علاقه خود در شبکههای اجتماعی مثل YouTube و TikTok بیش از یک کمپانی چندصدنفره بازده اقتصادی دارد؛ این یعنی کمتر کسی را میتوانید بیابید که در مسیر مهاجرت خود موفق بوده ولی به رشته تحصیلی خود علاقه زیادی نداشته است. تصور کنید که قرار است در این رشته تحصیلی بیش از ۲۰ تا ۳۰ سال تحصیل یا کار کنید؛ پس سعی کنید رشتهای را انتخاب کنید که میتواند شما را در زندگی خوشحالتر کند؛ چرا که اگر صرفاً یک رشته را بر اساس میزان درآمد بالایش و یا سادگی تحصیل در آن انتخاب کنید، در درازمدت قادر نخواهید بود آن رشته تحصیلی یا شغلی را ادامه دهید.
۲. جایگاه شغل در آینده
با توجه به سرعت زیاد تغییر دنیای امروز، شاید رشتهای که شما قصد دارید امروز برای تحصیل در دانشگاه انتخاب کنید، جایی در میان مشاغل دنیای فردا نداشته باشد؛ با توجه به گسترش استفاده از هوش مصنوعی در صنایع مختلف، پیشبینی میشود که بسیاری از مشاغل مثل مشاور آموزش، وکالت و تعداد زیادی از مشاغل دیگر در سالهای آینده یا دچار تغییرات عمده شده و یا به طور کل از بازار کار حذف شوند؛ بنابراین، سعی کنید رشتهای را برای ادامه تحصیل در مقطع کارشناسی انتخاب کنید که در یک بازه زمانی ۱۰، ۱۵ یا ۲۰ ساله هنوز هم جایگاه خوبی در فضای کسبوکار داشته باشد.

۳. میزان درآمد
به غیر از افرادی که قصد دارند علم را برای خود علم کسب کنند، احتمالاً دلایل مالی انگیزههای بسیاری از متقاضیان را برای ادامه تحصیل تشکیل میدهد؛ بنابراین، انتخاب رشتهای که بتوانید با آن درآمد قابل قبولی داشته باشید، مسلماً باید یکی از معیارهای شما برای انتخاب رشته برای برنامهریزیهای آتی شما برای مهاجرت باشد. با بررسی آمار و ارقام مربوط به میزان درآمد در رشتههای مختلف در همه کشورها با استفاده از سایتهای کاریابی بینالمللی قادر خواهید بود تا مشاغل پر درآمد را از سایر مشاغل تفکیک کنید و سعی کنید معیار میزان درآمد را به شاخصهایی که به شما کمک میکنند یک رشته ایدهآل برای مهاجرت را در مقطع کارشناسی ادامه دهید، تفکیک کنید.
۴. سهولت تحصیل
یکی از متداولترین مشکلاتی که در مشاوره با مراجعین مختلف در چند سال گذشته داشتهایم، ذکر این مسئله بوده است که بعضی از افراد اصلاً تصور نداشتن که ممکن است تحصیل در یک رشته اینقدر سخت یا طاقتفرسا باشد و پس از مدتی از شروع دوره کارشناسی درمییابند که این رشته برای تحصیل به زبان فارسی نیز به اندازه کافی سخت هست که نتوان آن را به زبانی مثل زبان انگلیسی یا آلمانی ادامه دهند. این مسئله باعث میشود تا حتی شاهد آن باشیم که طیف وسیعی از دانشجویان ایرانی با انتخاب رشته بعضی از رشتههای تحصیلی مجبور میشوند تحصیلات تکمیلی خود را در این رشتهها به زبانهای خارجی در سایر کشورها صورت دهند؛ امری که اساساً با توجه به ماهیتشان و در نظر گرفتن شرایط سخت مهاجرت به صورت همزمان با تحصیل عملاً یک اشتباه بدون بازگشت برایشان محسوب میشود؛ پس سعی کنید در انتخاب رشته مناسب برای تحصیل در مقطع کارشناسی به میزان سختی آن توجه کنید.
۵. زمان کار مفید
تصور کنید که همین امروز در سن ۱۸ سالگی تحصیل در رشتهای مثل رشته پزشکی را انتخاب کردید؛ احتمالاً تا اتمام دوره تحصیلی پزشکی عمومی در ایران و اخذ مدرک برای مهاجرت شما به کشورهای خارجی تا سن ۲۶ یا ۲۷ سالگی به تعویق میافته. حالا اگر بسیار ایدهآل به این فرایند نگاه کنید و شما بتوانید طی دو یا سه سال به یک کشور خارجی مهاجرت کنید، حداقل دو یا سه سال نیاز دارید تا مدارک خود را در کشور جدید ثبت کنید؛ این یعنی فعالیت حرفهای شما در کشور جدید در بهترین حالت که عملاً شاید برای هیچکسی اتفاق نیفتد، تا سال ۳۰ سالگی در زندگی شما به تعویق میافتد؛ پس باید انتظار داشته باشید که به همان نسبت نیز شرایط فعالیت حرفهای، بازنشستگی و دریافت اقامت و پاسپورت برایتان به درازا بکشد؛ در صورتی که ممکن است در برخی از رشتهها در سن ۲۵ یا ۲۶ سالگی شرایطی داشته باشید که بتوانید نسبت به اخذ اقامت دائم در یک کشور مناسب اقدام کنید و تا سن ۳۰ سالگی حتی شهروند کشور مقصد خود شوید؛ بنابراین، باید در نظر بگیرید تا چه مدت زمان طول میکشد تا شما بتوانید در کشور مقصد شرایط اولیه را برای ثبات کار و زندگی طی کنید.

بهترین رشتهها از نظر مهاجرت در آینده و آینده شغلی
با توجه به معیارهایی که در قسمت قبل به آن اشاره کردهایم، شاید نتوانیم به فهرستی از بهترین رشتهها با بهترین آینده برای مهاجرت برسیم؛ ولی میتوانیم با در نظر گرفتن معیارهایی که شکل کمی دارند، رشتههای تحصیلی و شغلی را که زمینه بهتری برای مهاجرت برای متقاضیان فراهم میکنند، معرفی کنیم. در نگارش این مقاله، تجربه موسسه آریاناپارس در بیش از دو دهه فعالیت در زمینههای مختلف مهاجرت به خارج از کشور و همچنین آمار و ارقام به دست آمده از وبسایتهای معتبر جهانی مثل سایت QS و سایتهای بزرگ کاریابی خارجی استفاده کردیم.
رشته اول: فناوری اطلاعات
با در نظر گرفتن همه جوانب از جمله میزان درآمد، میزان تقاضای بازار کار کشورهای مختلف، نقش پررنگ رشته در آینده کسبوکار و همچنین سهولت مهاجرت به سایر کشورها، قطعاً در هر فهرستی در انتخاب رشته بهترین برای مهاجرت در آینده، رشته فناوری اطلاعات و رشتههای مرتبط با حوزه کامپیوتر مثل برنامهنویسی و امنیت شبکه و تحلیل داده جزء بهترین رشتهها و آیندهدارترینها محسوب میشوند. با توجه به اینکه میانگین درآمد سالانه متخصصین این حوزه بیش از سالانه ۶۰ تا ۷۰ هزار دلار در بیشتر کشورهای جهان است، این شغل با توجه به دادههای گردآوریشده از وبسایتهای بزرگ کاریابی جهان جزء پر درآمدترین مشاغل دنیا در حال حاضر دستهبندی میشود. علاوه بر آن، نکته بسیار مهم در رابطه با رشته فناوری اطلاعات ذکر این مطلب است که حتی اگر به زمینههای هنری یا پزشکی علاقه داشته باشید، میتوانید با تلفیق مطالعات خود در رشتههایی که به رشتههای میانرشته معروف هستند، هم آینده شغلی خود را تضمین کنید و هم در حیطه مورد علاقه خودتان مشغول به فعالیت شوید.
رشته دوم: مهندسی برق و مکانیک
وقتی نگاهی به فرصتهای شغلی منتشرشده در وبسایتهایی مثل LinkedIn، Monster و سایتهای مشابه در کشورهای مختلف میاندازیم، میبینیم که بیشترین تعداد فرصتهای شغلی منتشرشده در همه کشورهای جهان در حوزههای مهندسی برق و مهندسی مکانیک و گرایشهای مختلف آن است. با توجه به اینکه دانشجویان فارغالتحصیلشده از دانشگاههای مختلف جهان در کمتر از ۴ سال مدرک مهندسی مکانیک یا برق خود را اخذ میکنند و قادرند با یکی دو سال تجربه کاری این مشاغل را اخذ نمایند، بنابراین این دو رشته به نوعی این مسئله را تضمین میکنند که در صورت انتخاب شدن توسط شما در سن ۲۶ یا ۲۷ سالگیتان شما را به یک درآمد قابل قبول در بیشتر کشورهای جهان برساند. علاوه بر آن، این رشتهها همواره جزء رشتههای مورد نیاز کشورهای بزرگ جهان مثل کانادا، استرالیا، آلمان و انگلستان قرار دارند؛ بنابراین، هیچ نگرانی از بابت میزان تقاضای کشورهای مختلف و شرایط مهاجرت به آنها در این رشته برای متقاضیان وجود ندارد. عدم نیاز به معادلسازی مدارک یکی از بزرگترین مزایای انتخاب رشته مهندسی برق و مکانیک برای تحصیل در مقطع کارشناسی و استفاده از مدرک آن برای مهاجرت است. تنها چالشی که انتخاب رشته این رشتهها برای متقاضیان به همراه دارد، مسئله سختی تحصیل در این رشتههاست؛ شاید به همین دلیل برخی از فارغالتحصیلان دوره دبیرستان تصمیم میگیرند به جای طی کردن دروس سخت رشتههای مهندسی برق و مکانیک، سایر رشتههای مهندسی مثل مهندسی عمران و صنایع را به عنوان رشتههای جایگزین انتخاب کنند. این رشتهها اگرچه به اندازه دو رشته مکانیک و برق بازار کار فوقالعادهای ندارند، ولی با این حال جزء رشتههای پرتقاضا در کشورهای مختلف جهان محسوب میشوند؛ ولی از لحاظ سهولت یادگیری به مراتب سادهتر از دو رشته مذکور هستند.

رشته سوم: پزشکی و سلامت
پس از همهگیری ویروس کرونا و تغییراتی که نظام سلامت در کشورهای مختلف دنیا به خود دید، رشتههایی مثل پرستاری و پزشکی به فهرست مشاغل مورد نیاز همه کشورهای دنیا اضافه شد. نه تنها این دو رشته بلکه رشتههایی مثل داروسازی، فیزیوتراپی، رادیولوژی و حتی سایر رشتههای پیراپزشکی امروزه به رشتههایی تبدیل شدهاند که باعث میشوند تا فارغالتحصیلانشان شرایط کار در مشاغل با درآمد بالا را در هر کشوری برای متقاضیان ایجاد کند. از طرفی، در مسیرهای مختلف مهاجرت به کشورهای مختلف جهان چه مهاجرت از طریق نیروی کار متخصص و چه مهاجرت کاری و تحصیلی، فارغالتحصیلان رشتههای علوم پزشکی همواره از جایگاه خاصی برای اولویت داشتن جهت مهاجرت به این کشورها برخوردارند؛ این یعنی یک پزشک، پرستار و یا رادیولوژیست و داروساز اطمینان خاطر دارند تا در صورت معادلسازی مدارک خود، میتوانند به هر کشوری در جهان مهاجرت کنند. با این حال، سختتر بودن فرآیند معادلسازی مدارک به نسبت روند مشابه در سایر رشتههای تحصیلی و شغلی باعث میشود تا انتخاب رشته این رشتهها را فقط به افرادی توصیه کنیم که به کار در این رشتهها علاقهمندند و سختیهای معادلسازی مدارک را به جان میخرند. میزان حقوق افراد در این رشتهها در کشورهای پیشرفته دنیا بیش از ۷۰ هزار دلار در سال است که باعث میشود رشتههای شاخه علوم پزشکی جزء پر درآمدترین مشاغل در جهان محسوب شوند.
رشته چهارم: رشتههای مالی و تجارت
اگرچه معمولاً افرادی که در دورههای کارشناسی در مشاغلی مثل حسابداری فعالیت میکنند، باید برای ادامه فعالیت خود در کشورهای خارجی دورههای مربوط به Chartered Accountant یا دورههای مشابه را طی کنند، ولی با این حال میتوان رشته حسابداری و حتی رشتههایی مثل مدیریت مالی و بازاریابی را رشتههایی دانست که با توجه به سهولت یادگیری آن در مقطع کارشناسی در ایران، این امکان را به متقاضیان میدهد تا بتوانند با طی کردن یک دوره تحصیلی در کشورهای مختلف در مقاطع کارشناسی ارشد یا دکترا، زمینهساز کسب مشاغل پردرآمد در این کشورها باشند. در افرادی که قصد دارند این دورهها را در مقطع کارشناسی در دانشگاههای ایران سپری کرده و با مدرک اخذشده به سایر کشورها مراجعه کنند، توصیه میکنیم این واقعیت را بپذیرید که احتمالاً پس از اتمام دورهی تحصیلی خود نیازمند آن هستید که برای تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در یکی از دانشگاههای کشور مقصدتان اقدام کنید تا با معادلسازی مدرک خود و همچنین پیدا کردن تجربه فعالیت در این زمینه بر اساس اصول حسابداری یا مالی کشور جدید، شانس خود را برای پیدا کردن کار و ارتقا شغلی افزایش دهید. میزان درآمد افرادی که در زمینههای مربوط به مدیریت مالی، بازاریابی، حسابداری و اساساً رشتههای مرتبط با مدیریت پس از اتمام دوره کارشناسی از آن برخوردارند، به طور میانگین در کشورهای مختلف جهان بین ۵۰ تا ۶۰ هزار دلار در سال است؛ اگرچه با چند سال کار کردن در یک زمینه خاص این امکان را خواهید داشت تا این میزان حقوق را به بیش از ۷۰ تا ۸۰ هزار دلار در سال افزایش دهید.
رشته پنجم: رشتههای هنری
منظورمان از رشتههای هنری، رشتههایی است که باعث میشوند تا شما بتوانید به نوعی به موضوع طراحی گرافیکی یا تولید محتوا یا حتی طراحی UI و UX قادر شوید. این رشتهها با توجه به اهمیتی که در بازار کار امروز و چند سال آینده در جهان دارند، میتوانند برای شما پس از اخذ مدرک کارشناسی در دانشگاه ایران مشاغلی با بیش از ۵۰ هزار دلار در سال درآمد فراهم کند. از طرفی، با توجه به اینکه امکان مهاجرت در رشتههای هنری معمولاً با توجه به عدم اعلام این رشتهها در فهرست مشاغل مورد نیاز کمتر از سایر رشتههاست، هر چه بتوانید رشتهای انتخاب کنید که بتواند به فضای کامپیوتر یا فناوری اطلاعات مرتبط باشد نظیر آنچه در رشتههای طراحی UI و UX انجام میشود، احتمالاً از شانس بیشتری برای تجربه کردن یک مهاجرت موفق برخوردار خواهید بود.
نتیجهگیری و جمعبندی
سعی کردیم در این مقاله راهنمای جامع و کامل برای افرادی که قصد دارند پس از اتمام دوره تحصیلی خود در دبیرستان رشتهای را انتخاب کنند که بتوانند شانسشان را در ادامه برای مهاجرت افزایش دهند، فراهم کنیم. در نگارش این مقاله از تجربهی بیش از دو دهه فعالیت به عنوان یک موسسهی مشاوره مهاجرت و همچنین دادههای گردآوریشده از منابع معتبر جهانی بهره بردیم. در صورتی که هنوز هم ابهامی در زمینه انتخاب رشته برای مهاجرت در ذهن شما باقی مانده است، میتوانید به صورت کاملاً رایگان از مشاوره کارشناسان مجموعه آریاناپارس بهرهمند شوید.
برای کسب اطلاعات بیشتر و مشاوره رایگان با مشاورین ما در ارتباط باشید:
درباره آمریکا بخوانید
درباره مهاجرت تحصیلی بخوانید
مطالب منتخب