اشتباهات رایج دانشجویان ایرانی در انتخاب کشور مقصد برای تحصیل

وقتی در بیش از دو دهه گذشته شاهد بروز و تکرار اشتباهات رایج دانشجویان ایرانی در انتخاب کشور مقصد برای تحصیل بوده‌ایم بر خود واجب دیدیم تا در این مقاله به شکلی کاملا مفصل به این موضوع بپردازیم. چرا که انتخاب نادرست یک کشور برای ادامه تحصیل نه تنها ممکن است شانس مهاجرت تحصیلی به آن را برای متقاضیان ایرانی کم کند بلکه پس از تحصیل نیز چالش‌های پیش‌بینی نشده‌ای را برای دانشجویان به وجود بیاورد. قصد داریم در این مقاله با تکیه بر تجارب واقعی افرادی که در چند سال گذشته به کمک مجموعه آریاناپارس به کشورهای خارجی مهاجرت کردند به بررسی اشتباهات رایج دانشجویان ایرانی در انتخاب کشور مقصد برای تحصیل بپردازیم و راهکارهایی برای جلوگیری از گرفتار شدن در این دام ارائه دهیم.

انتخاب کشور فقط بر اساس نام

متاسفانه یا خوشبختانه شبکه‌های اجتماعی در سال‌های گذشته تاثیر بسیار زیادی در شکل‌گیری ترندهای مهاجرتی در متقاضیان ایرانی داشتند. مثلا در هیچ برهه زمانی به اندازه امروز نمی‌توانیم مهاجرت به کشوری مثل ایتالیا را برای متقاضیان ایرانی شاهد باشیم. چرا که بسیاری از دانشجویان ایرانی که در چند سال گذشته به کشور ایتالیا مهاجرت کردن با تولید محتواهای شخصی در فضای مجازی باعث ترغیب شدن متقاضیان جدید برای مهاجرت به این کشور شده‌اند. این مسئله در سال‌های متفاوت برای کشورهای مختلفی شرایط مشابهی را برای ایرانیان به وجود آورده. مثلا در برهه‌ای تعداد تماس‌ها برای مشاوره در خصوص ویزای توریستی کانادا به حدی است که تصور می‌کنید دولت کانادا درهای خود را به روی متقاضیان ایرانی گشوده و هر شخصی صرفا با داشتن پاسپورت می‌تواند به کانادا مهاجرت کند. یا در دو یا سه سال گذشته به اندازه‌ای حجم تبلیغات بر روی دوره‌های Ausbildung زیاد بوده که افرادی که اصلا شرایط اقدام برای این روش را نیز ندارند هم وسوسه می‌شوند تا برای ویزای Ausbildung آلمان اقدام کنند. یکی از رایج‌ترین اشتباهات دانشجویان ایرانی برای انتخاب کشور مقصد توجه به نام کشورهای مختلف و تحت تاثیر قرار گرفتن توسط محتواهای بی‌شماری است که در رابطه با یک کشور خاص در شبکه‌های اجتماعی تولید می‌شود. بنابراین برای انتخاب درست یک مقصد مهاجرتی باید از کلیشه‌های موجود در فرهنگ متقاضیان ایرانی مهاجرت خارج شوید. مثلا لزوما نمی‌توان آمریکا را سخت‌ترین کشور برای مهاجرت دانست یا کانادا را کشوری دانست که به سادگی می‌توان در آن اقامت دائم گرفت یا حتی اینکه برای تحصیل رایگان در آلمان حتما باید زبان آلمانی بلد باشید.

نادیده گرفتن زبان کشور

ساده‌انگاری در موضوع یادگیری زبان مسئله‌ای است که باعث شده در چند سال گذشته این شبهه برای متقاضیان ایرانی ایجاد شود که یادگیری زبانی مثل زبان ایتالیایی یا زبان آلمانی آنقدر ساده است که اصلا در انتخاب کشور به عنوان یک معیار به حساب نیاید. مثلا تجربه واقعی یکی از دانشجویان ایرانی که در چند سال گذشته به ما مراجعه کرده بود این بود که با مراجعه به موسسات آموزش زبان تخمین حدودا یک‌ساله‌ای برای رسیدن از سطح ابتدایی زبان آلمانی تا سطح B2 برای ورود به دانشگاه‌های آلمان در نظر گرفته بود. ولی با توجه به سختی‌های مربوط به یادگیری زبان آلمانی این فرصت بیش از دو سال به طول انجامید و این متقاضی بدون در نظر گرفتن گپ تحصیلی خود شانس خود را برای مهاجرت به آلمان صرفا برای نادیده گرفتن زبان آلمانی و مدت زمان مورد نیاز برای یادگیری آن به طور کامل از دست داد. از طرفی برخی از علاقه‌مندان به مهاجرت تحصیلی تصور می‌کنند صرفا چون زبان تحصیل‌شان در یک کشور زبان انگلیسی است دیگر هیچ نیازی به یادگیری زبان رسمی کشورها ندارند. در صورتی که پس از اندکی مدت و زندگی در این کشورها به این نتیجه می‌رسند که عملا بدون یادگیری زبان رسمی کشور امکان دستیابی به مشاغل سطح بالا و یا حتی انجام امور روزانه بدون مشکل و چالش ناممکن است. به طور مثال دانشجویانی که در چند سال گذشته برای کورس‌های انگلیسی‌زبان دانشگاه‌های آلمان اقدام کرده‌اند اذعان می‌کنند که حتی برای مراجعه به ادارات دولتی و بانک‌های کشور آلمان برای رتق و فتق امور روزانه نیاز دارند تا سطح مشخصی از زبان آلمانی را فرا گیرند. این مسئله در رابطه با کشورهایی مثل فرانسه اتریش اسپانیا و پرتغال نیز مصادیق مشابهی دارد.

بی‌توجهی به شرایط بازار کار

یکی از رایج‌ترین اشتباهات متقاضیان ایرانی در انتخاب کشور مقصد این است که صرفا برای مهاجرت از ایران به دنبال یک روش راحت هستند و کشور مقصد را فارغ از شرایط بازار کار برمی‌گزینند. این مسئله باعث می‌شود تا متقاضی بتواند گام اولیه خود برای خروج از ایران را با موفقیت بردارد ولی در ادامه و پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه‌های خارجی با مشکلات بزرگ‌تری که پیش‌بینی آن را نمی‌کرده است روبرو باشد. مثلا متقاضیان ایرانی که در چند سال گذشته ایتالیا را به عنوان یک مقصد مناسب برای تحصیل قلمداد می‌کردند بلافاصله پس از گذراندن ترم دوم یا سوم در دانشگاه‌های این کشور این مطلب را دریافتند که بازار کار ایتالیا برای فارغ‌التحصیلان ایرانی نمی‌تواند شانسی برای پیدا کردن کار تخصصی ایجاد کند. بنابراین تقریبا بیشتر دانشجویان ایرانی پس از طی مراحل تحصیلی خود در ایتالیا ناگزیر به مهاجرت از ایتالیا به یک کشور اروپایی دیگر برای جستجوی کار شده‌اند. شاید شرایط بازار کار برای متقاضیانی که صرفا قصد دارند رزومه تحصیلی خود را برای مهاجرت‌های بعدی ارتقا دهند اهمیت چندانی نداشته باشد ولی برای افرادی که تمایل دارند از مهاجرت‌های ثانویه پرهیز کنند شرایط بازار کار یک کشور می‌تواند یکی از مهم‌ترین فاکتورها در انتخاب یک کشور مناسب باشد. شاید وقوع همین اشتباه برای بسیاری از افراد در سال‌های گذشته باعث آن بوده تا شاهد بازگشت دانشجویانی باشیم که در چند سال گذشته به کشورهایی مثل ترکیه فیلیپین قبرس و کشورهای مشابه آن مهاجرت تحصیلی داشتند. توصیه می‌کنیم صرفا به شرایط بازار کار یک کشور به صورت عمومی نگاه نکنید و بازار کار کشور مورد نظر را برای رشته‌ای که قصد ادامه تحصیل در آن دارید مورد ارزیابی قرار دهید. چرا که ممکن است یک کشور در یک زمینه خاص شرایط بهتری به نسبت سایر کشورها در این رشته تحصیلی داشته باشد در صورتی که سایر رشته‌ها شانس قابل ملاحظه‌ای برای پیدا کردن شغل مناسب در این کشور نداشته باشید. به طور مثال شاید کانادا آلمان و هلند مقاصد مناسبی برای ادامه تحصیل فارغ‌التحصیلان رشته‌های مهندسی باشند در صورتی که نمی‌توان کشورهایی مثل دانمارک و اتریش را به همان اندازه برای فارغ‌التحصیلان این رشته‌ها ایده‌آل دانست. از طرفی با اینکه ایتالیا برای خیلی از مشاغل کشور مناسبی برای فعالیت شغلی محسوب نمی‌شود ولی فارغ‌التحصیلان رشته‌هایی مثل معماری و برخی رشته‌های هنری دیگر می‌توانند از شانس قابل قبولی برای موفقیت در بازارهای شغلی این کشور برخوردار شوند.

عدم شناخت دقیق از میزان هزینه‌های زندگی

سهل‌انگاری دانشجویان ایرانی در تخمین درست هزینه‌ها در کشورهای مختلف می‌تواند هم در کوتاه‌مدت و هم در بلندمدت برای متقاضیان ایرانی چالش‌های زیادی را ایجاد کند. چرا که بسیاری از متقاضیان ایرانی تصور می‌کنند که صرفا اگر کشوری را بیابند که هزینه تحصیل در آن‌ها پایین‌تر از سایر کشورهاست بنابراین موضوع مدیریت هزینه برای‌شان ساده‌تر خواهد بود. ولی در نظر نگرفتن هزینه‌های زندگی در کشورها و حتی شهرهای مختلف در یک کشور می‌تواند به طور چشمگیری میزان هزینه‌هایی که به متقاضیان در این مسیر تحمیل می‌شود را افزایش دهد. به طور مثال هزینه زندگی در شهرهای مختلف در یک کشور ممکن است آنقدر با یکدیگر تفاوت داشته باشند که عملا دانشجویان بیش از ۳۰ یا ۴۰ درصد هزینه بیشتر برای زندگی در یک شهر را صرف کنند. مثلا کشور انگلستان از دانشجویان بین‌المللی می‌خواهد برای زندگی در شهر لندن ماهانه ۱۴۸۰ پوند هزینه زندگی در نظر گیرند در صورتی که هزینه زندگی در سایر شهرها را کمتر از ۱۲۰۰ پوند برآورد می‌کند.

اتکا به مشاوران غیرتخصصی

با توجه به اینکه آمار دقیقی از تعداد دانشجویانی که از موسسات اعزام دانشجو و موسسات مهاجرتی برای انجام امور مربوط به پذیرش و ویزای تحصیلی استفاده می‌کنند در اختیار نیست نمی‌توانیم به طور قطع بگوییم که بیشتر دانشجویان ایرانی شخصا برای انجام امور مربوط به پذیرش اقدام می‌کنند یا از کمک موسسات مهاجرتی استفاده می‌کنند. ولی بسیاری از دانشجویان ایرانی را شاهد بوده‌ایم که در چند سال گذشته با اتکا به مشاوره‌های افرادی که بدون مجوز و بدون برخورداری از دانش کافی صرفا بر اساس تبلیغات فضای مجازی اقدام به ارائه خدمات مذکور می‌کنند دچار چالش‌های عدیده‌ای بوده‌اند. مثلا تعداد زیادی از این موسسات صرفا به خاطر داشتن رابط در یک کشور خاص تبلیغات خود را معطوف به یک کشور می‌کنند و در مشاوره‌ها با دادن اطلاعات غیرواقعی در رابطه با سایر کشورها مسیر مهاجرت به کشورهای مناسب‌تر رو ناهموار و اساسا غیرقابل انجام جلوه می‌دهند. از طرفی اگرچه نمی‌توان تجربه مربوط به امور مهاجرتی را در یک بازه زمانی کوتاه به دست آورد ولی حتی موسساتی که دارای مجوز از نهادهای ذی‌ربط نیز هستند ممکن است به علت فقدان تجربه‌ی کافی نتوانند اطلاعات مربوط به مهاجرت تحصیلی که گاهی به صورت روزانه در حال تغییر است را در اختیار هموطنان عزیزمان قرار دهند. بنابراین می‌توان استفاده از مشاورین کارنابلد رو یکی از رایج‌ترین اشتباهات دانشجویان ایرانی در مسیر مهاجرت تحصیلی بنامیم.

انتخاب رشته ناآگاهانه

شاید اگر دوره‌ای مثل دوره انتخاب رشته کنکور در ایران را تجربه کرده باشید درک می‌کنید که چرا انتخاب رشته نادرست می‌تواند مسیر زندگی یک فرد را دچار تغییر کند. یکی از بزرگ‌ترین اشتباهاتی که شاهد آن بوده‌ایم که دانشجویان ایرانی در انتخاب کشور و مسیر مهاجرت تحصیلی داشته‌اند انتخاب یک رشته بدون داشتن اطلاعات کامل از شرایط مربوط به بازار کار و آینده شغلی در یک کشور است. مثلا برخی صرفا به علت ساده‌تر بودن رشته MBA این رشته را برای ادامه تحصیل در خارج از کشور انتخاب می‌کنند در صورتی که بازار کار رشته‌ی MBA در بسیاری از کشورها سال‌هاست که اشباع شده است. در نظر گرفتن عواملی مثل شانس دریافت شغل با فارغ‌التحصیلی از تحصیل در رشته مورد نظر و امکان دریافت بورسیه‌ها در مقاطع تحصیلی بالاتر و همچنین سهولت و دشواری تحصیل در رشته‌های تحصیلی مختلف می‌تواند باعث موفقیت مسیر تحصیلی برای یک متقاضی تحصیل در خارج شود.

عدم توجه به قوانین مربوط به دریافت اقامت و پاسپورت

شاید هدف نهایی دانشجویان ایرانی برای ادامه تحصیل در دانشگاه‌های خارجی صرفا اخذ یک مدرک از یک دانشگاه خارجی نباشد و همان طور که در چند سال گذشته شاهد آن بوده‌ایم امکان دریافت اقامت دائم و پاسپورت سایر کشورها انگیزه اصلی بیشتر دانشجویان ایرانی برای تحمل غربت و دوری از خانواده باشد. عملا شرایط دریافت اقامت دائم و یا پاسپورت در برخی از کشورهای جهان آنقدر سخت و پیچیده است که دانشجویان قید رسیدن به این آرزوها را می‌زنند. ولی آگاهی از قوانین مربوط به شرایط دریافت اقامت دائم و پاسپورت یکی از بزرگ‌ترین اشتباهاتی است که دانشجویان ایرانی در انتخاب کشور و مقصد خود صورت می‌دهند. مثلا حتی مدت زمان ویزای جستجوی کار پس از تحصیل در کشورهای مختلف بازه بسیار متفاوتی در کشورهای مختلف است. در کشوری مثل کانادا متقاضیان می‌توانند تا سه سال پس از فارغ‌التحصیلی از تحصیل نیز برای جستجوی کار در این کشور زمان صرف کنند در صورتی که این فرصت در برخی از کشورهای اروپایی به کمتر از یک سال می‌رسد. از طرفی دریافت پاسپورت یک کشور اروپایی در بازه زمانی کمتر از پنج سال شبیه شوخی است در صورتی که کشورهای کانادا و استرالیا امکان اخذ شهروندی و تابعیت را به متقاضیان فقط سه سال پس از دریافت اقامت دائم اعطا می‌کنند.

اطلاعات ناقص از دانشگاه‌ها

شاید تصور کنید که اشتباهات دانشجویان در انتخاب مقصد برای ادامه تحصیل به انتخاب کشور یا رشته ختم می‌شود ولی شاید باور نکنید که دو دانشگاه مختلف در یک شهر از یک کشور می‌توانند چقدر با یکدیگر در افزایش شانس موفقیت متقاضیان ایرانی در ادامه تحصیل یا زندگی متفاوت باشند. بررسی رتبه علمی دانشگاه‌ها شرایط اقساط شهریه میزان اشتغال به کار پس از اتمام دوره تحصیلی نحوه برگزاری کلاس‌ها یعنی به صورت آنلاین یا حضوری پیچیدگی‌های مربوط به ثبت‌نام برای دانشجویان ایرانی و یا حتی امکان ادامه تحصیل در یک دانشگاه پس از فارغ‌التحصیلی از تحصیل می‌توانند مجموعه عواملی باشند که غفلت از آن‌ها شانس موفقیت را برای متقاضیان به طور چشمگیری کاهش دهد. از طرفی برخی از دانشگاه‌ها شرایط ساده‌تری برای امرار معاش دانشجویان با ارائه خوابگاه‌های بهتر و یا حتی تسهیل شرایط پیدا کردن کارهای دانشجویی در اختیار این افراد قرار می‌دهند.

اقدام دیرهنگام برای اپلای و ویزا

اگرچه تعداد زیادی از دانشجویان ایرانی موفق می‌شوند تا همه‌ی مراحل مربوط به مهاجرت تحصیلی خود و انتخاب مقصد را با انتخابی آگاهانه صورت دهند ولی شاهد آن بوده‌ایم که خیلی از دانشجویان ایرانی به دلیل اقدام دیرهنگام برای انجام فرآیند مربوط به پذیرش و یا ویزای تحصیلی در این مسیر شکست را تجربه کردند. مثلا اگرچه می‌دانند برای چه دانشگاهی و چه رشته‌ای می‌بایست اقدام کنند ولی به دلیل اینکه نمی‌توانند مدارک مورد نیاز دانشگاه مورد نظر رو به موقع فراهم کنند ددلاین دانشگاه رو از دست داده و در نتیجه قادر نیستند نامه پذیرش خود را از این دانشگاه دریافت کنند. از طرفی شاهد آن بوده‌ایم که حتی چند روز اقدام زودتر برای دریافت ویزا در کشورهایی مثل انگلیس یا آلمان می‌توانست باعث این شود تا دانشجو با دریافت به‌موقع ویزای خود دوره تحصیلی را در دانشگاه مدنظرش شروع کند. ولی چند روز دیرتر رسیدن جواب ویزا باعث شد تا دانشجو عملا نتواند از ویزایی که دریافت کرده برای ورود به این کشورها استفاده کند.

برنامه مالی نادرست

معمولا منابع مالی دانشجویان ایرانی برای پرداخت هزینه‌های زندگی و تحصیل در کشورهای مختلف به دو منبع منابع خودشان یا خانواده‌شان در ایران و همچنین کار دانشجویی در کشور مقصد تقسیم می‌شود. در مواجهه با بسیاری از افراد در چند سال گذشته شاهد آن بوده‌ایم که نداشتن برنامه مشخصی برای تامین هزینه‌ها در طول مدت تحصیل به یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های دانشجویان ایرانی در مسیر مهاجرت تحصیلی‌شان تبدیل شده. مثلا چند سال پیش موکلی داشتیم که بر روی فروش یک زمین برای تامین هزینه‌های سال دوم و سوم مهاجرت تحصیلی خود حساب می‌کرد ولی فروش نرفتن این زمین باعث شد تا این دانشجو تحصیل خود را نیمه‌کاره رها کرده و به ایران بازگردد. این یعنی متقاضیان نه تنها برای ماه و یا روزهای اول مهاجرت تحصیلی خود بلکه برای کل دوره تحصیل در دانشگاه‌های خارجی نیازمند برنامه‌ریزی دقیق مالی هستند تا در صورت بروز هرگونه چالش بتوانند از پس هزینه‌های خود بربیایند.

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

شاید طیف وسیعی از متقاضیان ایرانی در انتخاب مقصد و رشته مورد نظر برای موفقیت در سایر کشورها بسیار درخشان عمل کرده و تجربه موفقی از مهاجرت تحصیلی را داشتند. ولی بروز برخی از اشتباهات رایج متقاضیان در انتخاب رشته کشور و مقصد مهاجرتی باعث شده تا متاسفانه هموطنان عزیزمان نتوانند به آنچه در ذهن داشته‌اند پس از مهاجرت از ایران برسند. سعی کرده‌ایم در این مقاله با توجه به تجربه‌های زیادی که در این زمینه با تعامل با متقاضیان مجموعه آریاناپارس به دست آورده‌ایم به بررسی این اشتباهات رایج بپردازیم و راهکارهایی نیز برای جلوگیری از بروز اتفاق‌های مشابه ارائه نماییم. اگر ابهامی در خصوص شرایط روش‌ها و مسائل مربوط به مهاجرت تحصیلی در ذهن شما باقی مانده است می‌توانید با گفتگو با مشاورین مجموعه آریاناپارس از برطرف شدن این شبهات اطمینان حاصل کنید.